Pip: Femidaİnfo.com — hüquq, hakimiyyət və bir az da beynəlxalq diplomatiya. Dünyanın hər yerindən xəbərlər, amma hamısının ortasında Azərbaycan var. **Mara:** Bu epizodda AİHM-ə gedən şikayətlər, Ramiz Mehdiyevin cinayət işi, Fuad Ağayev ətrafındakı ağır ittihamlar və böyük güclər arasındakı diplomatik manevralar var. Gəlin əvvəlcə Avropa Məhkəməsindən başlayaq.

AİHM-ə çatdırılan şikayətlər

Mara: Bu seqment AİHM-ə gedən bir neçə ciddi şikayəti əhatə edir — ədalətli məhkəmə, ifadə azadlığı və mülkiyyət hüquqlarının pozulması iddialarını. **Pip:** Hüseyn Abdullayev işi bu mənzərənin ortasında durur. Almaniyada siyasi sığınacaq almış, İnterpol axtarışına verilmiş, sonra Türkiyədə həbs edilərək Azərbaycana təhvil verilmiş bir adam. **Mara:** Ərizəçilər Konvensiyanın 18-ci maddəsinə əsaslanaraq bildirir ki, “hüquqlarının Konvensiyada nəzərdə tutulmuş məqsədlərdən başqa məqsədlər üçün məhdudlaşdırılmasından şikayətçi olublar.” **Pip:** Yəni cinayət ittihamları siyasi alət kimi istifadə edilib — bu, AİHM-in sual siyahısının da əsas oxudur. **Mara:** “Tərtər işi” üzrə ayrı bir kommunikasiya da başlanıb — işgəncə altında ifadə verməyə məcbur edilən 10 hərbçinin şikayəti əsasında. AİHM hökumətdən ədalətli mühakimə hüququnun qorunub-qorunmadığına dair izahat tələb edib. **Pip:** Bir praktik sual da var: əgər ödəniş möhlətini qaçırmısınızsa, Qərarların İcrası Departamentinə iki ay ərzində müraciət etmək lazımdır — bu barədə ayrıca bir yazı da var. **Mara:** Növbəti mövzu da hakimiyyətin daxilindən gəlir — Ramiz Mehdiyevin işinə keçək.

Ramiz Mehdiyev və böyük hesablaşma

Pip: Prezident Administrasiyasının sabiq rəhbəri, akademik — indi cinayət işinin mərkəzindədir. **Mara:** Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin məlumatına görə, “Ramiz Mehdiyev 13 oktyabr 2025-ci il tarixinədək olan müddətdə cinayət yolu ilə əldə edilmiş 17.000.000 manatdan artıq pul vəsaitini leqallaşdırıb.” **Pip:** On yeddi milyon manat. Rəqəm böyükdür, amma ən maraqlısı şəbəkənin genişliyidir. **Mara:** Həqiqətən. Onunla bağlı işdə 415 nəfərə həbs qəti-imkan tədbiri seçilib, 4 nəfər isə ev dustaqlığına buraxılıb. Ayrıca, əsas səhmdarı Mehdiyevin gəlini olan Bank BTB bağlanıb — aktivləri Azərbaycan Beynəlxalq Bankına köçürülüb. **Mara:** Bu şəbəkənin digər qolları isə Fuad Ağayev ətrafındakı ittihamlara gedib çıxır.

Fuad Ağayev: ittihamlar, şəbəkə və ifşalar

Pip: Bu seqment bir adın ətrafında cəmləşir — “Saşa Melikyan” kod adlı Fuad Ağayev, İsveçrədə yaşayan, amma ittihamlara görə uzun müddətdir Avropanın müxtəlif ölkələrindədir. **Mara:** Əsas iddia budur: Sevinc Babayevanın oğlu Ayxan Məmmədov açıqlamasında bildirir ki, “Anamı Prezident Administrasiyasının rəhbəri Ramiz Mehdiyevin bizə qarşı etdiyi cinayətləri ifşa edən gizli video görüntülərə görə onun göstərişilə deputat Gülər Əhmədova — Polisin Banditizm İdarəsinin killeri Fuad Agayev — Zümrüd Məmmədovanın Bakıdakı evində zəhərləyərək İstanbul xəstəxanasında öldürülməsi iddia yox, konkret cinayət faktıdır.” **Pip:** Bu ittiham 2013-dən bəri sənədləşdirilib. Ayxan Məmmədov cinayəti ifşa etdiyi üçün özü 15 il həbs cəzası alıb. **Mara:** Ağayevin cinayət ortaqları barədə ayrıca material da var. “Sıqan” ləqəbli Elmir Məmmədov Rusiyada qətldə təqsirli bilinib, Azərbaycana təhvil verilib və 20 il həbs cəzası alıb — Ağayev isə Avropada sərbəst gəzir. **Pip:** Rəfael Piriyev adlı şəxs isə fərqli bir iddia irəli sürür. **Mara:** Bəli. Piriyev bildirir ki, Ağayev ona Moskvadan “Maştaginski” Fuad Rzayevin adından 200-300 avro təklif edib ki, Fransada yaşayan ABU rektoru Elşad Abdullayevi söyüb-təhqir etsin. Bu, şəbəkənin Avropadakı fəaliyyətini göstərən konkret bir epizoddu. **Mara:** Akif Kərimov isə daha ağır bir iddia irəli sürür — Ağayevin Avropadakı bloggerlərin ölümünü sifariş verdiyini bildirir. **Pip:** Ağayevin kimliyi barədə müstəqil araşdırmaçı jurnalist Kebutər Haqverdinin yazısı da var — 24 cinayət işindəki adı, İsveçrənin iadəni rədd etməsi, saxta pasportla Almaniyaya giriş. **Mara:** Bütün bu materiallar bir tablonu ortaya qoyur: Azərbaycan mühacirlərinə qarşı Avropada aparılan sistemli bir kampaniya — bu, “Avropa işi” hesabatında da sənədləşdirilib, həmin hesabat 30 oktyabr 2017-ci ildən 1 mart 2018-ci ilə qədərki dövri əhatə edir. **Pip:** Hesabat çox sayda konkret insanın — jurnalistlərin, bloggerlərin, fəalların — Azərbaycandakı qohumlarına qarşı tətbiq edilən təzyiqləri sıralayır. İşdən çıxarma, həbs, saxta narkotik ittihamları. **Mara:** Rəqəm böyükdür: hesabata görə, hazırda Qərbi Avropada siyasi təqiblərdən qaçan azərbaycanlıların sayı 700 min ətrafındadır. Bu mənzərəni beynəlxalq diplomatik kontekstdən ayırmaq olmaz.

Böyük güclər, yeni hesablar

Pip: Bütün bu daxili hadisələr baş verərkən beynəlxalq arenada da hərəkətlilik var. **Mara:** Trump mayın 13-15-i arasında Pekindəydi — 2017-dən bəri ABŞ prezidentinin ilk Çin ziyarəti. Si Cinpin açıq dedi: “Rakip değil, ortak olmalıyız.” **Pip:** Trampın yanında Jensen Huang, Elon Musk, Tim Cook vardı. Bu, diplomatiya yox, ticarət turniri idi. **Mara:** Bir həftə sonra Putin də Pekindəydi. Analitiklər sual edir: Çin üçün Moskova tərəfdaşlığı mı, Vaşinqton tərəfdaşlığı mı daha sərfəlidir? Tayvan məsələsi hər iki ziyarətin ortasında durur. Makronun İlham Əliyevə zəngi isə regional diplomatikanın ayrı bir xəttini göstərir. **Pip:** Böyük güclər danışır, kiçik ölkələr isə hesab edir.

Mara: Bu epizodda AİHM şikayətlərindən beynəlxalq zirvə görüşlərinə qədər uzanan bir xətt var — hamısının ortasında hesabatlılıq sualı durur. **Pip:** Növbəti epizodda görərik hansı cavablar gəldi. Əgər gəldi.