Bakı Parislə diplomatik oyunda kartları əlində saxlayır, fransız hələ də həbsdədir
Azərbaycan və Fransa
Bakı Parislə diplomatik oyunda kartları əlində saxlayır, fransız hələ də həbsdədir
Foto: French President Emmanuel Macron (L) and his Azerbaijani counterpart Ilham Aliyev, in Copenhagen, on 2 October 2025. © Ludovic Marin/AFPFrench President Emmanuel Macron (L) and his Azerbaijani counterpart Ilham Aliyev, in Copenhagen, on 2 October 2025. © Ludovic Marin/AFP
Bakıda yerləşən həbsxana mərkəzində, mart ayında DGSE (Fransanın Xarici Təhlükəsizlik Baş İdarəsi) üçün casusluqda günahlandırılaraq on il həbs cəzasına məhkum edildikdən sonra saxlanılan Fransa–Britaniya vətəndaşı Martin Ryan “sakit və təmkinli” qalır, Intelligence Online-a danışan yaxın mənbəyə görə. 28 may – Azərbaycan milli bayramı münasibətilə İlham Əliyevin mümkün əfv qərarına dair ümidlər isə puça çıxıb.
Məlumatlarımıza görə, Paris ilə Bakı arasındakı münasibətlər son aylarda nisbi istiləşmə dövrü keçirsə də (IO 14/04/26 və 05/03/26), yenidən durğunluq mərhələsinə daxil olub. Halbuki Azərbaycan hakimiyyəti bu “böyük diplomatik oyun”da və emissarlar vasitəsilə bir neçə üstünlüyə malikdir. Buna baxmayaraq, son vaxtlar belə Fransa Prezident Administrasiyası və Avropa Xarici İşlər Nazirliyi tərəfindən Bakıya qarşı dostluq jestləri göstərilib.
Xarici İşlər Nazirliyinin (Quai d’Orsay) diplomatik təşəbbüsləri
Belə ki, 21 may tarixində prezident Emmanuel Makron və İlham Əliyev telefon danışığı aparıblar. Fransanın Bakıdakı nümayəndəsi Leyla Abdullayeva X (keçmiş Twitter) hesabında prezident İlham Əliyevə Fransa Prezidenti tərəfindən milli bayram münasibətilə göndərilən məktubu paylaşıb.
Quai d’Orsay həmçinin keçən həftə Parisdə səfir tərəfindən təşkil edilən qəbul mərasiminə nümayəndələr göndərib. Eyni zamanda, nazir Jean-Noël Barrot-un komandaları Avropanın kənar ölkələrinə səfər çərçivəsində Azərbaycana da səfər etməyi düşünür (IO 02/06/26). Bu səfərin məqsədi İranla müharibənin əvvəlində Tehrandakı Fransa səfirliyinin əməkdaşlarının çıxarılmasına görə Azərbaycana təşəkkür etmək və Bakının narahatlıqlarının nəzərə alındığını göstərməkdir.
Lakin iki paytaxt arasındakı münasibətlərdə başqa bir “gərginlik mənbəyi” də qalır: Paris Martin Ryanın Fransaya təhvil verilməsini istəyir, Bakı isə Fransanın Rennes şəhərində xüsusi assiz məhkəməsində 26 mayda başlayan və üç həftə davam edəcək prosesi yaxından izləyir (IO 04/05/26). Bu məhkəmədə 2021-ci ilin martında və 2022-ci ilin iyununda Nant şəhərində müxalif Mahammad Mirzalini öldürmək üçün göndərilən dəstənin üzvləri və onlara kömək edən “logistlər” mühakimə olunur.
Bağışlanma (amnestiya) tələbləri
Paris və Bakı arasında arxa planda aparılan danışıqlarda Azərbaycan rəsmiləri aylarla tələb edir ki, Fransadakı sığınacaqda yaşayan müxaliflər Prezident Əliyev və onun ailəsinə, xüsusilə vitse-prezident Mehriban Əliyevaya qarşı daha az səs-küy yaratsınlar. Digər tələblər isə Fransa tərəfi üçün çətin vəziyyət yaradır. Fransa tərəfi isə yalnız məhkəmə sisteminin müstəqilliyini vurğulamaqla cavab verir.
Məlumatlara görə, bəzi şəxslər üçün yumşaqlıq (bağışlanma) xahişləri də irəli sürülüb. Əgər həmin şəxslər məhkəmə tərəfindən həbs cəzası alarsa, cəzalarının bir hissəsini və ya hamısını Azərbaycanda çəkmələri də tələb olunub. Fransa məhkəməsinin diqqət mərkəzində olan şəxslərdən biri Andrei Topal (Emin Qasimov və ya Emin Naxçıvanski kimi də tanınır) xüsusilə qeyd olunur. O, “Vory v Zakone” adlı rusdilli mafiyaya aid edilən fiqur kimi təqdim edilir. O, daha əvvəl Türkiyədə saxlanılıb və qardaşını kriminal hesablaşmada itirib. İstintaq hələ Mahammad Mirzaliya qarşı sui-qəsdlərin birbaşa sifarişçilərinə çatmasa da, bu faktlar onun vəkillərindən biri olan Me Henri Carpentier-in (Me Benoît Poquet ilə birlikdə) arqumentlərini gücləndirə bilər. Onlar işi Azərbaycan hakimiyyətinə qədər uzatmağı planlaşdırır və məhkəməyə bunu sübut edən sənədlər təqdim etməyi düşünürlər.
Bax:
Bir şərh yazın